Het 'Huys Clingendael' (1634)

Clingendael, een landgoed met een kenmerkende villa gelegen op het grondgebied van de gemeente Wassenaar tegen de Haagse wijk Benoordenhout. In 1940 besloot de Rijkscommissaris Arthur Seyss-Inquart om er te gaan wonen. Gedurende deze periode lieten de Duitsers zowel het huis als het landgoed drastisch veranderen. Van rustoord veranderde het in record-tempo in een onneembare vesting. Sinds 1982 is het Huys Clingendael in gebruik bij het Nederlands Instituut voor Internationale Betrekkingen Clingendael.

- Het Landhuis Clingendael gedurende de bezetting

Wachthuisje

Het wachthuisje bij de hoofdingang

Bij de hoofdingang van het park treft u twee prachtig vormgegeven huisjes. Links staat een voormalig wachthuisje, tegenwoordig in gebruik als toiletvoorziening. Onder anderen bij het gebouw waar de Reichssicherheitsdienst was gehuistvest treft u een identieke stijl deur aan. Bij dit wachthuis stond gedurende de bezetting permanente bewaking. Het wachthuis/toiletgebouw is gedurende bepaalde delen van het seizoen geopend voor bezoekend publiek.

Gebouw SS Polizei Clingendael

In dit gebouw was een eenheid van de SS Polizei van de nabijgelegen SS Kazerne (bekend als de 'Julianakazerne' na de oorlog) gevestigd. In het tegenover gelegen gebouwtje stond een permanente wacht. Dit prachtige, bijna sprookjesachtige-, huisje is tegenwoordig in privebezit. Het is niet voor bezoekers toegankelijk, al kunt u er bij het langslopen natuurlijk wel even van genieten.

SS Kazerne Clingendael

De kazerne naast het landgoed werd tijdens de Tweede Wereldoorlog door de Duitsers gebouwd om dienst te doen als SS-Polizeikaserne. Architect was Karl Gonser (1902-1979). Het is een ontwerp in de bouwstijl van de Stuttgarter Schule en het gebouw doet denken aan een vesting met bastionvormige hoekgebouwen en kleine ramen. Om het gebouw loopt een gracht. Na de Oorlog is de kazerne in gebruik genomen door de Prinses Irene Brigade. Tot 2010 was de Landmacht-staf hier gelegerd. De kazerne heeft de status van gemeentelijk monument en is onlangs verkocht door Rijksvastgoed. In de nabije toekomst zullen hier woningen gerealiseerd worden.



De 'Seyss Inquart bunker'

Seyss Inquart liet door de Abteilung Siedlung und Bauten een schuilbunker in het park bouwen. Het als boerderij vormgegeven bouwwerk werd 61 bij 30 meter en 20 meter hoog, daarin lag een betonnen St bunker van 49 bij 17 meter en 15 hoog met 2 meter dikke muren en een 4 meter dik plafond. Albert Speer, de Rijksbouwleider, vond de bouw buitenproportioneel en bemoeide zich er persoonlijk mee. Hij eiste dat Seyss Inquart zich aan de voorschriften voor schuilbunkers van de Organisatie Todt hield en dat hij deze bunker zou toewijzen aan de naastgelegen kazerne en andere eenheden.

- Lees verder over deze unieke SK-Bunker (nr.R8732)

Het RSD huis

Gebouw Reichssicherheitsdienst

De huisvesting van het RSD (SS Reichssicherheitsdienst) Detachement-10 'Seyss Inquart', de persoonlijke bewaking van de Rijkscommissaris. Deze eenheid bestond volledig uit Oostenrijks-Hongaarse SS soldaten van het eerste uur. Seyss Inquart vertrouwde de Nederlandse SS eenheden op Clingendael niet, hij was bang dat zij direct in verzet zouden komen zodra de geallieerden de grens overstaken. Dit gebouw is vandaag de dag in gebruik als kantoorruimte.

- Lees meer over de RSD eenheid op Landgoed Clingendael



De landschapstuinen

Op het landgoed treft u diverse prachtige tuinen. Naast een Hollandse en Engelse tuin is ook de oudste Japanse tuin buiten Japan aangelegd op het landgoed (tegenover de Theeschenkerij). Deze unieke Japanse tuin is slechts acht weken per jaar geopend voor het publiek omdat hij zo kwetsbaar is. Freule Daisy reisde veel en nam uit Japan lantaarns, een watervat en enkele bruggetjes mee om hier een Japanse tuin aan te leggen. Het is de grootste Japanse tuin in Nederland met een oppervlakte van 6800m2. Sinds 2001 is de tuin een rijksmonument.

- Openingstijden Japanse tuin (website Gem. Den Haag)

Theeschenkerij

De huidige Theeschenkerij

Dit gebouw stond oorspronkelijk op de plaats waar nu de speeltuin is gelegen. Seyss Inquart liet het pand verplaatsen, hij liet het uitbreiden en hij liet het van een rieten dak voorzien. Net als de andere nieuwbouwpanden op het landgoed. Het Theehuis wat u vandaag de dag ziet is nog exact zo zoals het tijdens de oorlog was. Gedurende de oorlog is het gebouw bewoond door Ingeborg Seyss Inquart (de dochter van Seyss Inquart) en werd het gebruikt om gasten te vermaken met dans en muziek.

- Website Theeschenkerij 'IJgenweis' te Clingendael



De 'Rettungstelle' bunker

In 1942 besloot de bezetter de verdediging van de kust- en landfronten sterk te verbeteren. Na de voltooide eerste bouwfases (plannen 'Bauforhaben Clingendael-I & II') kreeg de Vesting Clingendael nog eens een groot aantal extra sterke bunkers erbij met muren van 3 meter dik (plan 'Bauforhaben Cilngendael III'). Deze unieke SK-Bunker (een 'SS-Rettungstelle' en later 'SS-Auffangstelle') was onderdeel van die uitbreiding en werd meteen de belangrijkste bunker in de Vesting. In deze bunker, de grootste Duitse bunker in Den Haag gebouwd, bevindt zich ook het kleinschalige private museum 'Vesting Clingendael'.

- Lees verder over de unieke 'SS Rettungstelle' (nr.R8742)

Gedenkplaat Englandspiel

Gedenkplaat Englandspiel

Clingendael heeft een zeer nauwe band met het gebeuren rondom het Englandspiel. Op 14 maart 1942 werden Han Jordaan en Pim Boellaard, twee gedropte Engelandvaarders, onder anderen door Seyss-Inquart en niemand minder dan Heinrich Himmler buiten ondervraagd. Dit gebeurde tijdens een wandeling op het landgoed. Himmler was ervan overtuigd dat deze verzetsleden als heren behandeld moesten worden en dat zij dan wel zouden spreken. Op het voormalige gastenhuis tegenover het grote huis is een plaquette die hieraan herinnert.

- Meer informatie over het Englandspiel (Wikipedia)



De hondenbegraafplaats

Recht voor het huis, in de richting van de Theeschenkerij, liggen een aantal stenen. Dit zijn de graven van de honden van Freule Daisy, een van de voormalige eigenaressen. Ze liet ze begraven onder een linde. De grafstenen stonden rechtop, maar Seyss-Inquart heeft ze plat laten leggen, uit angst dat scherpschutters zich erachter zouden verschuilen.

625 Geschutsbunker

Type 625 Geschutsbunker

Rond de Vesting Clingendael liggen maar liefst 20 geschutsbunkers van het type 625. Dit zijn bunkers met muren van 3 meter dik en bedoeld om een stuk geschut (7,5cm PAK) te huisvesten. De bunkers vormden samen een gesloten verdediging, de schootsvelden van deze bunkers kruisten elkaar. Ook liepen deze schootsvelden exact langs de anti-tankgracht en anti-tankmuur (zoals op de door ons bewerkte luchtfoto goed te zien is).

- Details over de 625 Geschutsbunkers rond Clingendael



De tankgracht

Direct bij aanvang van de bouwwerkzaamheden in 1940 werd gestart met de aanleg van de tankgracht. Deze gracht moest vijandige tanks en voertuigen buiten de vesting houden. De gracht liep vanaf het duingebied in Benoordenhout, via het landgoed Clingendael, door het Haagse bos, verder Den Haag in. De gracht is in Clingendael voor een flink deel nog tastbaar aanwezig in het natuurschoon. Destijds is de gracht aangelegd door Nederlandse ondernemers. Zij kregen de eenvoudige keuze: meewerken in Nederland aan de vestingwerken of in een Duitse fabriek tewerkgesteld worden. De meeste kozen ervoor bij hun gezin te blijven. (Lees verder...)

De bunkers

De vele tientallen bunkers

Geschutsbunkers, commandobunkers, woononderkomens, toiletbunkers en verbunkerde badhuizen. In- en rond de Vesting Clingendael liggen nog zeker 100 militaire bouwwerken uit de bezettingstijd. Een deel is zichtbaar, een deel ligt goed verscholen onder de heuvels op het landgoed Clingendael, in park Oosterbeek en in het Haagse Bos. Een overzicht van deze objecten is te vinden op deze luchtfoto van het gebied uit februari 1945.

- Details over de overige bunkers te Clingendael

Rondleidingen voor scholen

Wij verzorgen speciale educatieve rondleidingen voor klassen van de lagere scholen uit de Provincie Zuid-Holland. Neem voor meer informatie vrijblijvend contact met ons op!